Kap­sllëku (vështirësia në jashtëqit­je) është një nga prob­lemet më të zakon­shme të sis­temit tretës dhe prek njerëz të të gjitha moshave. Shpesh nuk është një sëmund­je më vete, por një simp­tomë që lid­het me stilin e jetesës, ushqimin, hidra­timin ose disa gjend­je shën­de­të­sore. Në këtë artikull do të shp­je­goj në mënyrë të deta­juar shkaqet, mënyrat natyrale për ta tra­j­tu­ar, ushqimet që ndih­mo­jnë, gabimet që duhet shman­gur dhe kur duhet të kërkosh ndih­më mjekë­sore.


—

Çfarë është kap­sllëku?

Kap­sllëku përku­fi­zo­het si një gjend­je kur per­soni:

ka më pak se 3 jashtëqit­je në javë

ka jashtëqit­je të for­ta dhe të tha­ta

ndjen dhim­b­je ose vështirësi gjatë defekim­it

ka ndjesinë që nuk e ka zbrazur plotë­sisht zor­rën


Në disa raste, mund të shoqëro­het edhe me fryr­je barku, gazra dhe dhim­b­je abdom­i­nale.


—

Shkaqet krye­sore të kap­sllëkut

Kap­sllëku nuk ndodh rastë­sisht. Zakon­isht lid­het me disa fak­torë të zakon­shëm:

1. Ushqi­mi i var­fër me fibra

Një dietë me pak fru­ta, per­ime dhe drithëra inte­grale ngadalë­son lëviz­jen e zor­rëve. Fibrat ndih­mo­jnë në formimin e masës së jashtëqit­jes dhe e bëjnë më të lehtë dal­jen e saj.

2. Mos kon­sum­i­mi i mjaftueshëm i ujit

Kur trupi nuk ka ujë të mjaftueshëm, zor­rët thithin më shumë lëng­je nga ushqi­mi dhe feçet bëhen të for­ta.

3. Munge­sa e aktivitetit fizik

Lëviz­ja e trupit ndih­mon edhe lëviz­jen e zor­rëve. Një stil jetese seden­tar e ngadalë­son tret­jen.

4. Mba­jt­ja e jashtëqit­jes

Shumë njerëz e shtyjnë nevo­jën për të shkuar në tualet, duke prishur rit­min natyral të zor­rëve.

5. Stre­si dhe ank­thi

Truri dhe zor­ra janë të lid­hu­ra ngushtë. Stre­si mund të ngadalë­so­jë funk­sion­in e sis­temit tretës.

6. Medika­mente të cak­tu­ara

Disa ilaçe, si qetë­sue­sit e dhim­b­jes, anti­de­pre­sivët ose suple­mentet me hekur, mund të shkak­to­jnë kap­sllëk.

7. Prob­leme shën­de­të­sore

Në raste më të rral­la, kap­sllëku lid­het me hipotiroidizëm, dia­bet, sin­dromën e zor­rës së irritu­ar apo prob­leme neu­rologjike.


-

Si ta pas­trosh kap­sllëkun në mënyrë natyrale

Në shu­micën e rasteve, kap­sllëku mund të tra­j­to­het pa ilaçe, vetëm me ndryshime në stilin e jetesës.

1. Rrit­ja e fibrave në dietë

Fibrat janë “pas­true­si natyral” i zor­rëve.

Ushqime të pasura me fibra:

mol­lë

dard­hë

kum­bul­la

tër­shërë

fasule

thjer­rëza

brokoli

kar­ro­ta

bukë inte­grale


Këshillë: rrit fibrat grad­u­al­isht për të shman­gur fryr­jen e barkut.


—

2. Pini më shumë ujë

Uji është thel­bë­sor për zbut­jen e jashtëqit­jes.

Reko­mandim i përgjithshëm:

1.5 deri në 2 litra ujë në ditë

më shumë nëse je aktiv fizik­isht ose në mot të nxe­htë


Një gotë ujë në mëng­jes me stom­ak bosh ndih­mon shumë zor­rët të “zgjo­jnë” sis­temin tretës.


—

3. Aktiviteti fizik i përdit­shëm

Lëviz­ja ndih­mon zor­rët të puno­jnë më mirë.

Shem­buj:

ecje 30 min­u­ta në ditë

vrap i lehtë

ushtrime në shtëpi

yoga (sido­mos pozat për tret­jen)


Edhe aktiviteti i lehtë është më i mirë se qën­dri­mi ulur gjatë gjithë ditës.


—

4. Kri­jo një ruti­në tualeti

Trupi mëso­het me ritëm.

shko në tualet në të njëjtën orë çdo ditë

mos e shty nevo­jën

mëng­je­si është koha më e mirë për shumë njerëz



—

5. Kon­sum­i­mi i ushqimeve pro­bi­otike

Pro­bi­otikët ndih­mo­jnë florën bak­te­ri­ale të zor­rëve.

Shem­buj:

kos

kefir

tur­shi natyrale

kom­bucha


Një mikroflorë e shën­det­shme = tret­je më e mirë.


—

6. Fru­tat që ndih­mo­jnë men­jëherë

Disa fru­ta kanë efekt të lehtë lak­sativ:

kum­bul­lat e tha­ta

kivi

fiku

dard­ha


Kum­bul­lat e tha­ta janë ndër zgjid­hjet më të njo­hu­ra natyrale.



7. Vaj ulliri në mëng­jes

Një lugë vaj ulliri në stom­ak bosh mund të ndih­mo­jë në lubri­fikimin e zor­rëve dhe lehtësimin e jashtëqit­jes.



8. Kafe­ja (me kujdes)

Te disa njerëz, kafe­ja stim­u­lon lëviz­jen e zor­rëve. Por nuk duhet abuzuar, pasi mund të shkak­to­jë dehidrim.


Çfarë duhet shman­gur

Nëse ke kap­sllëk, disa zakone e përke­që­so­jnë:

ushqi­mi i për­punuar (fast food)

shumë she­qer

ushqime me pak fibra

munge­sa e ujit

qën­dri­mi ulur gjatë gjithë ditës

shtyr­ja e tualetit




Lak­sativët – kujdes

Lak­sativët mund të ndih­mo­jnë përko­hë­sisht, por:

nuk duhen për­dorur shpesh

mund të kri­jo­jnë varësi të zor­rëve

mund të dobë­so­jnë funk­sion­in natyral të tret­jes


Gjith­monë për­dori vetëm nëse reko­man­do­hen nga mjeku.



Kur duhet të shkosh te mjeku?

Kërko ndih­më mjekë­sore nëse:

kap­sllëku zgjat më shumë se 2–3 javë

ka gjak në jashtëqit­je

ke dhim­b­je të for­ta barku

ke hum­b­je peshe pa arsye

ndryshim të paprit­ur në zakonet e zor­rëve



Kap­sllëku te fëmi­jët

Te fëmi­jët është shumë i zakon­shëm dhe shpesh lid­het me:

ushqim të var­fër

frikë nga tualeti

mungesë uji


Zgjid­h­ja përf­shin më shumë fru­ta, lëng­je dhe ruti­në të rreg­ullt.



Kap­sllëku gjatë shtatzënisë

Shumë gra shtatzë­na për­je­to­jnë kap­sllëk për shkak të hor­mon­eve dhe pre­sion­it në zor­rë.

Ndih­mo­jnë:

fibra

ujë

ecje e lehtë

ushqim i shën­det­shëm



Dieta ide­ale kundër kap­sllëkut (shem­bull ditor)

Mëng­jes:

tër­shërë me fru­ta + ujë


Dreka:

per­ime të ziera + mish i lehtë + sal­latë


Snack:

kum­bul­la të tha­ta ose kivi


Darkë:

supë me per­ime + bukë inte­grale

Për­fundim

Kap­sllëku është një prob­lem i zakon­shëm, por në shu­micën e rasteve mund të zgjid­het thjesht me ndryshime në ushqim dhe stil jete. Fibrat, uji, aktiviteti fizik dhe ruti­na janë çelësi krye­sor. Ilaçet duhen për­dorur vetëm në raste të veçan­ta dhe me kujdes.

Nëse trupi yt të jep sin­jale të vazh­dueshme, mos i injoro zor­rët janë një nga tregue­sit më të rëndë­sishëm të shën­de­tit të përgjithshëm.