Fakte interesante për grupet e gjakut (me ushqime & histori)
Grupet e gjakut nuk janë vetëm një informacion mjekësor në analizat e gjakut ato lidhen me historinë e mjekësisë, shpëtimin e jetëve dhe madje edhe me mënyrën si disa teori i lidhin me ushqimin dhe stilin e jetesës.
Sistemi më i njohur është ABO (A, B, AB, 0), i zbuluar mbi 100 vite më parë dhe që ndryshoi përgjithmonë mjekësinë moderne.
HISTORIA E GRUPEVE TË GJAKUT
Zbulimi nga Karl Landsteiner
Në vitin 1901, shkencëtari austriak Karl Landsteiner zbuloi sistemin ABO. Ky zbulim shpjegoi pse shumë transfuzione gjaku më parë përfundonin me vdekje.
Për këtë punë ai fitoi Çmimin Nobel në Mjekësi (1930).
Para zbulimit
Para vitit 1901, mjekët bënin transfuzione pa e ditur përputhshmërinë e gjakut, duke shkaktuar:
mpiksje të rrezikshme
reaksione imunitare fatale
shumë humbje jete
Luftërat Botërore
Gjatë Luftës së Parë dhe të Dytë Botërore, njohja e grupeve të gjakut shpëtoi miliona ushtarë, duke bërë të mundur transfuzione të sigurta në front.
GRUPI A
Karakteristika
Ka antigjen A
Antitrupa kundër B
Shumë i përhapur në Evropë
Ushqime të rekomanduara (sipas dietave alternative)
Perime jeshile (spinaq, brokoli)
Soja dhe produkte bimore
Peshk
Fruta si boronica dhe mollë
Shpesh sugjerohet të kufizohet:
mish i kuq
produkte të përpunuara
Fakt historik
Grupi A mendohet se është shfaqur më shumë me zhvillimin e bujqësisë (teori antropologjike, jo e provuar plotësisht).
GRUPI B
Karakteristika
Ka antigjen B
Antitrupa kundër A
Më i zakonshëm në Azi dhe disa zona të Afrikës
Ushqime të rekomanduara
Mish qengji dhe viçi
Bulmet (qumësht, kos)
Perime të ndryshme
Vezë
Kufizime të sugjeruara:
pulë (në disa dieta alternative)
misër dhe grurë të tepërt
Fakt historik
Shpesh lidhet me migrimet e hershme të popujve nomadë që konsumonin si mish ashtu edhe produkte qumështi.
GRUPI AB
Karakteristika
Kombinim i A dhe B
Më i rralli grup gjaku
Ushqime të rekomanduara
Tofu dhe sojë
Peshk dhe ushqime deti
Perime jeshile
Fruta të lehta (rrush, qershi)
Kufizime të sugjeruara:
mish i kuq i rëndë
ushqime shumë të yndyrshme
Fakt historik
Mendohet se është grupi më “i ri” në evolucion, i formuar kur popullsitë e ndryshme u përzien.
GRUPI 0 (ZERO)
Karakteristika
Nuk ka antigjene A ose B
“Dhurues universal” për gjak të plotë (sidomos 0 negativ)
Ushqime të rekomanduara
Mish i kuq
Peshk
Perime të pasura me proteina
Fruta të thjeshta
Kufizime të sugjeruara:
grurë dhe produkte me gluten (në disa dieta)
bulmet (në disa teori dietike)
Fakt historik
Grupi 0 konsiderohet më i vjetri në evolucionin njerëzor, i lidhur me njerëzit e hershëm gjuetarë.
E VËRTETA SHKENCORE PËR USHQIMET SIPAS GRUPIT TË GJAKUT
Ka një teori të quajtur “Blood Type Diet”, e cila thotë se çdo grup gjaku duhet të hajë ushqime të ndryshme.
Por:
Nuk ka prova të forta shkencore që e mbështesin
Organizatat mjekësore nuk e rekomandojnë si dietë zyrtare
FAKTE SHTESË INTERESANTE
Grupi 0 negativ është më i rrallë, por më i kërkuari në banka gjaku
Grupi AB pozitiv mund të marrë gjak nga të gjitha grupet
Grupi i gjakut nuk ndryshon gjatë jetës (përveç rasteve shumë të rralla mjekësore)
Në disa vende, grupi i gjakut përdoret ende në dokumente identifikimi
Ka mbi 30 sisteme të tjera gjaku përveç ABO
PËRFUNDIM
Grupet e gjakut janë një nga zbulimet më të rëndësishme në historinë e mjekësisë. Ato kanë shpëtuar miliona jetë dhe vazhdojnë të jenë thelbësore në transfuzione, kirurgji dhe obstetrikë.