SHBA dhe Irani drejt një mar­rëvesh­je­je të përkohshme për ndal­im­in e kon­flik­tit, plan me tre faza dhe nego­ci­a­ta 30-ditore

Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Irani duket se po afro­hen drejt një mar­rëvesh­je­je të përkohshme për të ndalur kon­flik­tin, sipas burimeve diplo­matike dhe zyr­tarëve të citu­ar nga Reuters. Të dyja palët po puno­jnë mbi një plan-kornizë që syn­on ndër­pre­rjen e armiqë­sive, pa arrit­ur ende një zgjid­hje për­fundimtare për çësht­jet më të ndjeshme.

Sipas infor­ma­cion­eve të pub­likuara, mar­rëvesh­ja nuk pritet të jetë një trak­tat i plotë paqe­je, por një mem­o­ran­dum mirëkup­ti­mi afat­shkurtër, duke reflek­tu­ar fak­tin se difer­en­cat mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Irani mbeten të thel­la. Në qendër të mos­mar­rëvesh­jeve vijo­jnë të jenë pro­gra­mi bërthamor iran­ian, rez­er­vat e ura­ni­u­mit të pasu­ru­ar dhe kohëzg­jat­ja e pezul­lim­it të aktiviteteve bërthamore.

Plani me tre faza

Burime diplo­matike bëjnë me dije se drafti aktu­al parashikon tre eta­pa krye­sore:

shpall­jen zyrtare të për­fundim­it të kon­flik­tit;

zgjid­hjen e krizës në Ngushti­ca e Hor­muz­it;

dhe një peri­ud­hë inten­sive 30-ditore nego­ci­atash për një mar­rëvesh­je më të gjerë.


Një zyr­tar i lartë pak­istanez deklaroi për Reuters se pri­or­iteti krye­sor është “shpall­ja e fun­dit të përher­shëm të luftës”, ndër­sa çësht­jet më të kom­p­likuara do të disku­to­hen në fazat pasuese.

Sipas burimeve pranë nego­ci­atave, mem­o­ran­du­mi për ndal­im­in e kon­flik­tit është pranë final­izim­it, megjithëse disa bosh­llëqe të rëndë­sishme vazh­do­jnë të mbeten mes palëve.

Trump opti­mist, Teherani skep­tik

Pres­i­den­ti amerikan Don­ald Trump u shfaq opti­mist për ecur­inë e nego­ci­atave. Duke folur nga Shtëpia e Bard­hë, ai deklaroi se “ata duan të arri­jnë një mar­rëvesh­je” dhe se ekzis­ton një mundësi reale që sit­u­a­ta të zgjid­het shpe­jt.

Megjithatë, drafti aktu­al lë ende të hapu­ra disa çësht­je kyçe, përf­shirë kërkesën amerikane për pezul­lim­in e plotë të pro­gramit bërthamor iran­ian dhe garan­timin e lun­drim­it të lirë në Ngushti­ca e Hor­muz­it.

Nga ana tjetër, reagimet në Teheran kanë qenë më të rez­ervuara. Min­is­tria e Jashtme ira­ni­ane deklaroi se do të përgjig­jet “në kohën e duhur”, ndër­sa deputeti Ebrahim Reza­ei e cilë­soi propoz­imin si “më shumë një listë dëshi­rash amerikane sesa një mar­rëvesh­je reale”.

Edhe kryetari i par­la­men­tit iran­ian, Moham­mad Bagher Ghal­ibaf, ironi­zoi rapor­timet për një mar­rëvesh­je të afërt, duke i kon­sideru­ar ato pjesë të një fushate pro­pa­gan­dis­tike të Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Treg­jet reago­jnë poz­i­tivisht

Lajmet për një mar­rëvesh­je të mund­shme ndikuan men­jëherë në treg­jet ndërkom­bëtare. Çmimet e naftës shënu­an rënie të ndjeshme, me naftën Brent që u ul me rreth 11%, duke zbrit­ur pranë nivelit të 98 dol­larëve për fuçi.

Ndërko­hë, bur­sat ndërkom­bëtare regjistru­an rrit­je të kon­siderueshme, pasi investi­torët u treguan më opti­mistë për një ulje të ten­sion­eve në Lind­ja e Mesme dhe rik­thimin e sta­bilitetit në furnizimet glob­ale me energji.

Çësht­jet që mbeten të hapu­ra

Edhe nëse arri­het një mar­rëvesh­je para­prake, shumë mos­mar­rëvesh­je mbeten ende pa zgjid­hje. Burime pranë pro­ce­sit nego­ci­a­tor bëjnë të ditur se bisedimet nga pala amerikane po drej­to­hen nga Steve Witkoff dhe Jared Kush­n­er.

Nëse palët bien dako­rd mbi draftin fillestar, do të nisë një peri­ud­hë inten­sive 30-ditore nego­ci­atash për arrit­jen e një mar­rëvesh­je­je të plotë.

Megjithatë, mem­o­ran­du­mi aktu­al nuk përf­shin disa nga kërke­sat tradi­cionale të Shtetet e Bashkuara të Amerikës, si kufizimet mbi pro­gramin rake­tor iran­ian apo ndër­pre­rjen e mbështet­jes për gru­pet e armato­sura pro-ira­ni­ane në rajon.

Po ash­tu, mbetet e paqartë edhe çësht­ja e rez­er­vave të ura­ni­u­mit të pasu­ru­ar të Iran­it, të cilat sipas vlerësimeve kalo­jnë 400 kilo­gramë dhe kon­sidero­hen një nga shqetësimet krye­sore të Uash­ing­tonit.