Elbit Sys­tem”, një nga kom­pan­itë më të mëd­ha të prod­him­it të armëve në botë, me bazë në Izrael, ka hapur degë në Shqipëri. Kom­pa­nia regjistroi këtë javë në Qen­drën Kom­bëtare të Biz­ne­sit degën e saj në Shqipëri, e cila do të krye­jë të njëjtin aktivitet si mëma e saj në Izrael. Elbit është një nga prod­hue­sit më të madh të armëve në botë.

Ard­h­ja e saj në Shqipëri lid­het me një kon­tratë të mad­he sekrete që Shqipëria ka nën­shkru­ar me këtë kom­pani për bler­jen e armëve. Rama zhyt Shqipërinë në borx­he Mar­rëvesh­ja mes qev­erisë Rama dhe kom­panisë izraelite Elbit Sys­tems është një nga rastet më të kon­tes­tu­ara të viteve të fun­dit, jo vetëm për shkak të mungesës së trans­parencës, por edhe për shkak të skemës së financim­it që e bën atë veçanër­isht të rrezik­shme për Shqipërinë. Kon­tra­ta u prezan­tua si një bashkëpunim strategjik në fushën e mbro­jt­jes, por në fakt është një mar­rëvesh­je komer­ciale e mbështe­tur mbi një garan­ci sovrane, ku kom­pa­nia sig­uron kred­inë dhe shteti shqip­tar merr për­sipër shly­er­jen e saj me intere­sa të lar­ta

Ky mekanizëm e ven­dos Shqipërinë në një poz­itë të varur, duke e ekspozuar bux­hetin ndaj një detyri­mi të madh afat­g­jatë pa kon­troll par­la­men­tar dhe pa trans­parencë pub­like. Në prak­tikë, kjo e kthen vendin në një klient të lid­hur ngushtë me një kom­pani të huaj, ku kushtet i ven­dos pala pri­vate dhe jo shteti. Shifrat e kon­tratës janë alar­mante.

Burime bëjnë me dije se kapin vlerën mes 400 dhe 600 mil­ionë eurove. Për një ekono­mi të vogël si Shqipëria, kjo për­bën një bar­rë të papër­bal­lueshme, sido­mos kur mer­ret parasysh se page­sa nuk është e shpërn­darë në tre­gun finan­ciar, por e lid­hur drejt­për­drejt me një kon­tratë të mbyl­lur. Ske­ma e garan­cisë sovrane rrezikon të rrisë borx­hin pub­lik në mënyrë të men­jëher­shme, duke e ngarkuar me intere­sa të lar­ta dhe duke kufizuar hapësirën fiskale për shpen­z­ime të tjera të domos­doshme si arsi­mi, shën­de­tësia apo infra­struk­tu­ra.

Nëse kon­tra­ta dësh­ton ose kushtet e saj bëhen të papër­bal­lueshme, Shqipëria do të mbetet jo vetëm me një borxh të madh, por edhe me një furniz­im ushtarak të dyshimtë. Kom­pa­nia e pezul­lu­ar nga NATO Rreziku shto­het nga fak­ti që Elbit Sys­tems është pezul­lu­ar nga NATO për kor­rup­sion dhe rysh­fete. Më 31 kor­rik 2025, NATO Sup­port and Pro­cure­ment Agency (NSPA) e për­jash­toi kom­pan­inë për shkak të prak­tikave kor­rup­tive, ndër­sa autoritetet belge dhe luk­sem­bur­gase po het­o­jnë rysh­fete mil­ionëshe për kon­tra­ta të NATO‑s.

Një kon­sulent i lid­hur me Elbit, Eli­au Elu­asvili, ka një urd­hër-arresti ndërkom­bë­tar për kor­rup­sion aktiv dhe pjesë­mar­rje në orga­ni­za­të krim­i­nale. Kjo e bën mar­rëvesh­jen edhe më të dyshimtë: shteti shqip­tar rrezikon të lid­het me një kom­pani që ka prob­leme seri­oze me integritetin dhe rep­uta­cionin ndërkom­bë­tar. Paso­jat nuk janë vetëm finan­cia­re, por edhe poli­tike dhe strategjike, pasi mund të dëm­to­jnë besuesh­mërinë e Shqipërisë në alean­cat e saj dhe të sjellin paso­ja të drejt­për­drej­ta në mar­rëd­hëni­et me NATO‑n dhe BE-në. Në këtë kuadër, roli i ndër­m­jetësve si Ron Yef­fet, biz­nes­men izraelit me shtetësi shqiptare dhe mik i afërt i Ramës, shton dyshimet për patron­azh dhe klientelizëm.Yeffet ka hyrë fuqishëm në tre­gun e mbro­jt­jes në Shqipëri përmes kom­panive Timak Defence, që ka monopol për furniz­imin e ushtrisë me autom­jete, dhe Advanced Arms Tech­nol­o­gy, në ortakëri me Kayo. Përf­shir­ja e tij në këtë mar­rëvesh­je e bën të duk­shme një rrjet intere­sash pri­vate që për­fi­ton nga kon­tratat e mbro­jt­jes, duke e kthy­er mar­rëvesh­jen në një shem­bull tipik të kap­jes së shtetit. Vendimet strategjike për sig­ur­inë kom­bëtare nuk mer­ren mbi bazën e nevo­jave reale të ushtrisë, por mbi bazën e pazareve poli­tike dhe finan­cia­re të një grupi të ngushtë indi­vidësh.

Rreziku i dyfishtë Nëse ske­ma dësh­ton, rreziku është i dyfishtë: Shqipëria jo vetëm që do të mbetet me një borxh të madh dhe me intere­sa të lar­ta, por edhe me një furniz­im ushtarak të dyshimtë nga një kom­pani e pezul­lu­ar për kor­rup­sion. Kjo e ven­dos vendin në një poz­itë të brishtë, ku sig­uria kom­bëtare dhe sta­biliteti fiskal janë të varu­ra nga një mar­rëvesh­je e mbyl­lur në kor­ri­dore të errë­ta, pa trans­parencë dhe pa kon­troll institucional.Për më tepër, mod­eli i për­dorur – garan­ci sovrane, kon­tra­ta të fshe­hta, ndër­m­jetës të lid­hur me pushtetin – është i ngjashëm me prak­tikat e tjera të qev­erisë Rama, si pro­jek­tet e Smart City apo kon­tratat arabe, ku ske­mat finan­cia­re të kom­p­likuara për­doren për të fshe­hur borx­hin real dhe për të favorizuar klien­telën poli­tike. Pra mar­rëvesh­ja me Elbit Sys­tems nuk është thjesht një kon­tratë e dyshimtë ushtarake, por një shem­bull i qartë i mënyrës se si pushteti për­dor instru­mentet e shtetit për të kri­juar rrjete patron­azhi dhe për të ngarkuar vendin me detyrime të rrezik­shme.

Ske­ma e financim­it e bën atë veçanër­isht të rrezik­shme, sepse borx­hi nuk është i duk­shëm men­jëherë, por i fshe­hur pas një garan­cie sovrane që mund të shpërthe­jë në çdo moment. Shqipëria rrezikon të mbetet e kapur mes intere­save pri­vate dhe detyrimeve pub­like, duke hum­bur kon­trol­lin mbi sig­ur­inë e saj kom­bëtare dhe mbi sta­bilitetin e saj finan­ciar. Ky është thel­bi i akuzave: një mar­rëvesh­je e fshe­htë, e mbështe­tur mbi një skemë financi­mi të rrezik­shme, e lid­hur me një kom­pani të pezul­lu­ar për kor­rup­sion dhe e ndër­m­jetë­suar nga miq të pushtetit, që e ven­dos Shqipërinë në një poz­itë të brishtë dhe të varur.