Afera 120 mln euro/ Gazeta holandeze: Skandali i inceneratorëve vë në pozitë të vështirë qeverinë e Ramës

🚀 Provoje Falas

Struk­tu­ra shqiptare kundër kor­rup­sion­it (SPAK) dyshon se dy admin­is­tra­torë (njëri aktu­al dhe një ish-admin­is­tra­tor) të kom­panisë Geogenix me seli në Eind­hoven, e njo­hur më parë si Inte­grat­ed Ener­gy, kanë kry­er pastrim parash dhe kanë qenë pjesë e një orga­ni­zate krim­i­nale. Një kom­pani bijë e kësaj ndër­mar­rje­je holan­deze fitoi një kon­ce­sion me vlerë 120 mil­ionë euro për ndër­timin e një impianti të dje­gies së mbet­jeve (incener­a­tori) në Tiranë. Mua­jin e kalu­ar në Shqipëri shpërthyen protes­ta të mëd­ha kundër kor­rup­sion­it.

Nga Jasper Been dhe David van de Velde, FD

Dy admin­is­tra­torë holan­dezë të kom­panive trust janë akuzuar në Shqipëri për pastrim parash dhe pjesë­mar­rje në një orga­ni­za­të krim­i­nale. Çësht­ja lid­het me një skan­dal kor­rup­sioni në sek­torin e mbet­jeve në vend, në të cilin ish-min­istri shqip­tar i Mje­dis­it ishte dënuar më herët. Të dyshuar­it nga Holan­da i hed­hin poshtë akuzat.

Qev­e­ria shqiptare në vitin 2017 dha kon­ce­sione për tre impiante të reja të dje­gies së mbet­jeve, të cilat duhej të zgjidhnin prob­lemin e ndot­jes në vend. Megjithatë, asnjë prej këtyre pro­jek­teve nuk u real­izua, dhe sipas Struk­turës së Posaçme Kundër Kor­rup­sion­it dhe Krim­it të Orga­nizuar (SPAK), në të tre rastet pati kor­rup­sion në shkallë të gjerë. Kjo u bë e ditur në një njof­tim të SPAK-ut në fil­lim të kor­rikut.

Në skemën ku janë përf­shirë admin­is­tra­torët holan­dezë bëhet fjalë për një kon­ce­sion me vlerë mbi 120 mil­ionë euro për një incener­a­tor në Tiranë. Vetëm një pjesë e kësaj shume shkoi për zhvil­lim­in e impiantit, i cili nuk u ndër­tua kur­rë. Sipas SPAK-ut, rreth 30 mil­ionë euro janë trans­fer­u­ar në mënyrë mashtruese te dy biz­nes­menë shqip­tarë.

Një nga kom­pan­itë që fitoi kon­ce­sion­in ishte një degë e kom­panisë Inte­grat­ed Ener­gy, me seli në Holandë, e cila sot quhet Geogenix. Kjo kom­pani me seli në Eind­hoven u themelua në vitin 2016 nga kom­pa­nia trust SGG.

Gjatë viteve, në drej­timin e saj kanë shër­by­er disa admin­is­tra­torë trust, ndër ta edhe holan­dezët Michael D. dhe Marc L.. I pari vazh­don ende të jetë admin­is­tra­tor. Sipas medi­ave shqiptare dhe tash­më edhe sipas SPAK-ut, kom­pa­nia në fund rezul­ton të jetë në pronësi të dy biz­nes­menëve shqip­tarë.

Rev­olu­cioni i Flamin­gove

Skan­dali i incener­a­torëve ka mar­rë vëmend­je të mad­he në medi­at shqiptare dhe e ka vënë në poz­itë të vështirë qev­er­inë e kryem­i­nistrit pro-evropi­an Edi Rama.

SPAK u kri­jua në vitin 2016 si pjesë e refor­mave për ta afru­ar Shqipërinë me anë­tarësimin në Bashkimin Evropi­an. Insti­tu­cioni nisi disa het­ime për skan­dalin e incener­a­torëve, të cilat çuan, ndër të tjera, në dën­imin e ish-min­istrit të Mje­dis­it Left­er Koka. Ai kishte mar­rë më shumë se 5 mil­ionë euro rysh­fet dhe u dënua me rreth gjashtë vjet burg.

Gjatë mua­jve të fun­dit, në Shqipëri shpërthyen protes­ta të mëd­ha kundër kor­rup­sion­it të përha­pur, të njo­hu­ra edhe si “Rev­olu­cioni i Flamin­gove”.

Shkak u bënë plan­et e Jared Kush­n­er dhe Ivan­ka Trump, dhën­drit dhe vajzës së pres­i­den­tit amerikan Don­ald Trump, për të ndër­tu­ar resorte luk­soze në zona të mbro­j­tu­ra ku jeto­jnë flamin­got, përg­jatë bregde­tit Adri­atik. Edhe për këtë çësht­je, SPAK po zhvil­lon një het­im për kor­rup­sion.

“E paza­kon­të dhe e pakuptueshme”

Het­i­mi për incener­a­torin e Tiranës vazh­don prej vitesh. Në vitin 2024, Prokuro­r­ia shqiptare sekue­stroi degën shqiptare të Geogenix. Një admin­is­tra­tor holan­dez – i cili nuk është i dyshuar – u shkarkua atëherë nga detyra.

Ndërko­hë, për Michael D. dhe Marc L. u lëshuan urd­hër-arreste dhe fotografitë e pas­apor­tave të tyre qarkul­lu­an në medi­at shqiptare.

Në një reag­im për gazetën holan­deze FD, Marc L. tha se ai dhe Michael D. i kon­sidero­jnë akuzat “jashtëza­kon­isht të çudit­shme dhe të pakuptueshme”.

Sipas tij, admin­is­tra­torët trust nuk kanë qenë kur­rë të përf­shirë në aktivitetet oper­a­tive në Shqipëri, ndër­sa transak­sionet ku ata kanë pasur rol kanë qenë të kon­trol­lu­ara, të qar­ta dhe të shp­jegueshme.

Marc L. shtoi se ka për­shtyp­jen se në pra­paskenë po zhvil­lo­het një lojë poli­tike.

SPAK nuk iu përgjigj në kohë pyet­jeve të gazetës FD lid­hur me rolin e pre­tend­uar të admin­is­tra­torëve holan­dezë.

Edhe Prokuro­r­ia holan­deze nuk mund të kon­fir­mo­jë nëse po zhvil­lon het­ime ndaj admin­is­tra­torëve ose kom­panisë Geogenix, si dhe nuk mund të thotë nëse Holan­da ka mar­rë kërke­sa për ekstradimin e tyre.