Kur nuk kon­trol­lon dot të tjerët, kon­trol­lo veten – një mësim stoik mbi qetës­inë në kon­flikt

Në jetën e përdit­shme, dhe sido­mos në botën e spek­tak­lit, kon­flik­tet lindin lehtë. Fjalë të thë­na me nerv, keqkup­time të vogla apo veprime të inter­pre­t­u­ara ndryshe mund të kthe­hen në debate të mëd­ha. Por filo­zofia stoike na kuj­ton një të vërtetë të thjeshtë, por të fuqishme: nuk kemi kon­troll mbi veprimet e të tjerëve, por kemi gjith­monë kon­troll mbi reag­imin tonë.

Sto­i­ciz­mi, i zhvil­lu­ar nga mendim­tarë si Epik­teti, Sene­ka dhe Mark Aure­li, nuk është thjesht një filo­zofi e lashtë, por një mënyrë prak­tike për të jet­u­ar me më shumë qetësi në një botë kaotike. Sipas tyre, njeriu vuan jo nga ngjar­jet vetë, por nga mënyra si i inter­pre­ton ato. Dikush mund të të ofendo­jë, të të kundër­sh­to­jë apo të të tra­j­to­jë padrejtë­sisht, por reag­i­mi yt është gjith­monë zgjed­h­ja jote.

Në vend që të hum­basim energji duke u fokusuar tek ajo që nuk ndrysho­jmë dot, stoikët na mëso­jnë të kthe­jmë vëmend­jen tek vet­ja: tek karak­teri, tek duri­mi dhe tek mënyra si vepro­jmë për­bal­lë pro­vokimeve. Sepse në fund, rep­uta­cioni ynë nuk ndër­to­het nga fjalët e të tjerëve, por nga mënyra si ne përgjig­je­mi ndaj tyre.

Një njeri stoik nuk nxi­ton të hak­mer­ret dhe as të reago­jë me zemërim. Ai ndalet, men­don dhe pyet veten: “A ia vlen kjo sit­u­atë të më prishë paqen time?” Shpesh përgjigj­ja është jo. Dhe në atë moment, ai zgjedh qetës­inë mbi kon­flik­tin, matur­inë mbi impulsin dhe din­jitetin mbi reag­imin e nxi­tu­ar.

Kjo nuk do të thotë të pra­nosh padrejtës­inë apo të hes­htësh gjith­monë. Përkun­drazi, sto­i­ciz­mi nuk është dobësi, por for­cë e kon­trol­lu­ar. Është aftësia për të folur kur duhet dhe për të hes­h­tur kur hes­ht­ja është më e fuqishme se çdo fjalë. Është të mos lejosh që sjell­ja e diku­jt tjetër të për­cak­to­jë gjend­jen tënde emo­cionale.

Në një shoqëri ku reagimet e shpe­j­ta dhe dra­mat shpesh mar­rin më shumë vëmend­je se reflek­ti­mi, kjo filo­zofi bëhet edhe më e vlef­shme. Ajo na kuj­ton se qetësia nuk është mungesë ndjen­jash, por zotërim i tyre.

Në fund, sfi­da më e mad­he nuk është të ndryshosh botën rreth teje, por të mos lejosh që bota të ndrysho­jë karak­terin tënd. Sepse gjithç­ka mund të të mer­ret për një moment – përveç kon­trol­lit mbi veten.