Unë e pashë resortin e dhëndrit të Trump në Shqipëri, është një katastrofë mjedisore

Shkatër­ri­mi i eko­sis­temit Vjosë – Nartë në Shqipëri nuk është lajm i rremë siç pre­tendon kryem­i­nistri i Shqipërisë Edi Rama. Është realitet. E di, sepse isha atje kur fil­loi.

Më 7 maj, rrugët e Tiranës ishin të qeta. Shoqa­ta për Rua­jt­jen dhe Mbro­jt­jen e Mje­dis­it Naty­ror në Shqipëri (PPNEA), part­ner i BirdLife Inter­na­tion­al, priste 19 ekspertë të rua­jt­jes së mje­dis­it nga Part­nerët Evropi­anë të BirdLife për një kon­fer­encën tonë vje­tore. Ne shkuam me kolegët tanë në deltën e Vjosës, deltën e fun­dit të lumit me rrjed­hje të lirë në Mes­d­he dhe një stre­hë për më shumë se 200 llo­je zogjsh, duke përf­shirë flamin­got dhe pelikanët dal­matë, breshkat e detit që fole­zo­jnë dhe fokat mes­d­hetare, të cilat janë në rrezik kri­tik. Men­don­im se kishim shkuar për të inspek­tu­ar një aero­port të ndër­tu­ar në kundër­sh­tim të hapur me ligjin në mes të kënetave.Për tmer­rin tonë, hymë drejt e në një kantier të ri e të gjerë ndër­ti­mi në zemër të zonës së mbro­j­tur. Pamë ekska­va­torë që po shkatër­ronin plazhin. Kamionë që hidhnin zha­vorr dhe hap­nin rrugë përmes dunave të lash­ta dhe pyjeve me pisha. Një shpues ishte në punë në shpatin e kodrës. Asnjë licencë e afishuar, asnjë kom­pani e emër­tu­ar, asnjë leje mjedis­ore e asnjë llo­ji.

Ne vepru­am men­jëherë. Të nesër­men në mëng­jes, më 8 maj, i shkro­va kryem­i­nistrit dhe min­istrit të tij të mje­dis­it, duke i par­ala­jmëru­ar për dëme seri­oze dhe pjesër­isht të pak­thyeshme. Ne njof­tu­am Komi­sion­in Evropi­an, del­e­ga­cionet e BE-së në Tiranë dhe shtypin.PPNEA, OJQ-ja më e vjetër mjedis­ore në vend, tash­më në vitin e saj të 35-të, udhëho­qi sit­u­atën nga ter­reni. Së pari me protes­ta në vend më 15 maj, pas­taj jashtë Min­istrisë së Mje­dis­it më 26 maj, dhe më pas përsëri në atë vend me banorët ven­das më 30 maj. Në momentin e protestës së tretë, ven­di ishte i rrethuar me tela me gjem­ba dhe rojet i keq­tra­j­tu­an në mënyrë agre­sive demon­strue­sit. Një video e një bur­ri që e zvar­ris­nin u përhap në inter­net. Bren­da disa ditësh, his­to­ria u bë glob­ale dhe kur media e lid­hi përd­hos­jen me një skemë masive të pasurive të palu­a­jt­shme të mbështe­tur nga vajza e Pres­i­den­tit të SHBA-së Don­ald Trump, Ivan­ka, dhe dhën­dri i tij, Jared Kush­n­er, shkalla e kor­rup­sion­it të mund­shëm doli men­jëherë në pah.Kjo është më e mad­he se zogjtë. Një lig­at­inë e mbro­j­tur u për­ket të gjithëve. Nuk është një pasuri që një qev­eri mund t’ia shesë një mil­iarderi të huaj në errësirë.

Ajo që po ndodh në Vjosë – Nartë është një provë e diçka­je më themelore: nëse insti­tu­cionet e Shqipërisë ekzis­to­jnë për t’i shër­by­er pop­ul­lit të saj, apo për t’u shër­by­er mar­rëvesh­jeve të saj. Shqipëria dësh­i­ron të bashko­het me Bashkimin Evropi­an, një klub me rreg­ul­la, të ndër­tu­ar mbi premisën se qever­itë janë përgjegjëse ndaj qyte­tarëve dhe ligji ka një domethënie. Vjosë-Nar­ta është një provë pikër­isht për këtë premisë.Tani bota po shikon me qin­dra mijëra protestues që mbushin rrugët e Tiranës. Bul­doz­erët janë tërhe­qur, gard­het janë larguar dhe lagu­na e Nartës është rilid­hur me detin. Mirë.

Por dunat e rraf­shuara, pyjet e pre­ra dhe zha­vor­ri i derd­hur mbi rërë nuk shëro­hen vetë. Një tërhe­q­je tak­tike, e cila do të lejonte që van­dal­iz­mi të rifil­lonte sapo të fikeshin kam­er­at, nuk është mjaftueshëm e mirë.

Dëmi duhet të riparo­het dhe e ardhm­ja e ter­ren­it duhet të sig­uro­het që kjo sagë të mar­rë fund vërtet.Vetë ligji ka fil­lu­ar të zba­to­het.

Prokuro­r­ia Spe­ciale e Shqipërisë kundër Kor­rup­sion­it dhe Krim­it të Orga­nizuar ka ngrirë asetet e kom­panisë së tokës të mbështe­tur nga Kush­n­er, e cila qën­dron pas skemës, një pjesë e një het­i­mi në zgjer­im për mashtrim me pronat në vend­pushimin prej 4 mil­iardë dol­larësh, siç ka rapor­tu­ar Pro­jek­ti i Rapor­tim­it të Krim­it të Orga­nizuar dhe Kor­rup­sion­it. Protes­ta pub­like nxit sundimin e ligjit dhe duhet të paso­jë pro­ce­si i rreg­ullt ligjor.

Po, algo­rit­met e medi­ave sociale kanë ampli­fikuar pos­timet keq­dashëse, të cilat përm­ba­jnë ndyrësi anti­semite dhe kon­spir­a­cion të egër. Asnjë nga këto nuk e ndryshon atë që pashë.

Imazhet janë në tele­fonin tim dhe në ato të kolegëve të mi nga 19 vende. Mes nesh ishte një pro­fe­sor i shquar i drejtë­sisë, disa nga orni­tologët më të mirë të Evropës dhe ambi­en­tal­istë të përkush­tu­ar me deka­da për­vo­jë.

Fytyrat tona janë pub­like, emrat tanë janë të njo­hur, duart tona janë të pas­tra. Ne nuk jemi as robotë dhe as agjen­të të huaj.Pra, jo, kryem­i­nistër Rama, nuk po për­bal­leni me luftë asimetrike nga armiqtë e Shqipërisë. Po për­bal­leni me fak­te.

Dhe kur i mohoni ato, njerëz­it zemëro­hen. Zogjtë nuk njo­hin kufij dhe as ne. Nëse zba­toni ligjin dhe ndër­toni një ekono­mi që mbron në vend që të shfry­të­zo­jë trashëgim­inë naty­rore të pop­ul­lit tuaj, do të gjeni tek PPNEA dhe BirdLife part­nerë të nder­shëm.

Do të mirëpris­ja takimin tuaj bal­lë për bal­lë. Deri atëherë, ne do të vazh­do­jmë t’i japim zë natyrës, duke iu përm­ba­j­tur në mënyrë të rrep­të fak­teve që rrjed­hin nga ADN-ja jonë.

*Ariel Brun­ner është Drej­tor Rajon­al i BirdLife Inter­na­tion­al, një nga part­ner­itetet më të mëd­ha në botë për rua­jt­jen e natyrës. Ai ka kalu­ar më shumë se 20 vjet duke avokuar për lig­je më të for­ta për natyrën në të gjithë Evropën dhe Azinë Qen­drore.