“Pika e ftohtë” misterioze në oqean – studimi thotë se është shenjë e keqe

Në Oqeanin Atlantik, në jug të Gren­landës dhe Islandës, një zonë e mad­he ujore po bën diç­ka shumë të paza­kon­të. Ndër­sa pje­sa tjetër e oqean­it po ngro­het, kjo zonë është duke u fto­hur.

Një studim i ri thotë se ka gje­tur përgjig­jen për këtë mis­ter – dhe kjo është një shen­jë shqetë­suese se bota po shkon drejt një prej pikave më alar­mante të kthesës klimatike.Kjo zonë e oqean­it – e qua­j­tur “pika e fto­htë” – është fto­hur me pothua­jse 1 gradë Cel­sius që nga viti 1900, shkroi CNN.

Shkencë­tarët kanë debat­u­ar prej kohësh nëse kjo anom­ali shkak­to­het nga hum­b­ja e nxe­htë­sisë nga sipër­faq­ja e oqean­it për shkak të ndryshimeve në erëra dhe re, apo nëse është një sin­jal i dobësim­it të një sis­te­mi kri­tik të rry­mave oqeanike që trans­porton nxe­htës­inë nga tropikët drejt veri­ut, i njo­hur si AMOC.

Hulum­ti­mi i ri arrin në për­fundimin se shkaku është ky i fun­dit, dhe ky zbu­lim tre­gon drejt një të ardhme­je shqetë­suese.

Ky sis­tem i rry­mave oqeanike që trans­porton nxe­htës­inë – apo AMOC – funk­sionon si një rrip gji­gant trans­portues në oqean, duke tërhe­qur ujë të ngro­htë nga tropikët drejt Hem­is­fer­ës Veri­ore, ku ai fto­het, fun­doset dhe rrjedh përsëri drejt jugut.

Shumë studime sug­jero­jnë se ky sis­tem po dobë­so­het, pasi ngro­h­ja glob­ale e shkak­tu­ar nga aktiviteti njerë­zor po shkrin akullin dhe po sjell sasi të mëd­ha uji të ëmbël në oqean, duke prishur ekuilib­rin delikat të nxe­htë­sisë dhe kripë­sisë që mban në funk­sion AMOC-in.

Disa shkencë­tarë par­ala­jmëro­jnë se AMOC po i afro­het një pike kri­tike kthi­mi, gjë që do të nënkup­tonte se një kolaps i ardhshëm do të bëhej i pash­mang­shëm.

Një ndal­im i plotë i AMOC-it do të ishte një katas­trofë glob­ale, duke shkak­tu­ar rrit­je të për­sh­pe­j­tu­ar të nivelit të detit përg­jatë bregut lin­dor të SHBA-së, dim­ra shumë të ash­për dhe të fto­htë në Evropë, dhe ndryshime në sis­temet e shi­rave të Afrikës, duke sjel­lë thatësira të gja­ta dhe të rën­da.

Për të kup­tuar më mirë se çfarë po ndodh në këtë pjesë të Atlantikut, autorët e studim­it kom­bin­u­an të dhë­nat reale mbi nxe­htës­inë e oqean­it, të mbled­hu­ra nga instru­mente dhe satelitë, me mod­ele kli­matike kom­pju­terike.

Ata zbu­lu­an se fto­h­ja në “pikën e fto­htë” nuk po ndod­hte vetëm në sipër­faqe, por edhe thel­lë në oqean, ku kushtet atmos­ferike si erërat dhe retë kanë ndikim shumë më të vogël.

Të gjithë tregue­sit drej­to­jnë gishtin nga ndiki­mi i AMOC-it, sipas studim­it.

“Ai po ndryshon trans­portin e nxe­htë­sisë në oqean”, tha Ste­fan Rahm­storf, një nga autorët e studim­it.

“Kjo po e shkak­ton fto­hjen e pikës së fto­htë’”.

Ai shtoi se ekzis­to­jnë edhe shumë pro­va të tjera, të pavaru­ra nga fenomeni i “pikës së fto­htë”, që tre­go­jnë se AMOC po dobë­so­het, dhe disa studime sug­jero­jnë se ai është tani në gjend­jen më të dobët të rreth 1,000 viteve të fun­dit.