Shumë nga deklaratat e Vuçiçit, në të cilat ai mburrej për pjesëmarrjen e tij si vullnetar lufte, nuk ia dolën të kalonin nga epoka e shtypur në të tashmen dixhitale dhe mbetën relativisht të panjohura. Në tekstin “Snajperë në Varrezat Hebraike”, të botuar në numrin e fundjavës të gazetës Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), thuhet se Aleksandar Vuçiç si vullnetar i ri “i shërbeu politikës kriminale në Sarajevë”, raporton Deutsche Welle. Autori Michael Martens e fillon tekstin e tij të gjerë me historinë e komunitetit hebraik në Sarajevë, i cili u shkatërrua pothuajse plotësisht në Holokaust. Përmbledhja historike është pasuruar me citate nga laureati i Çmimit Nobel Ivo Andrić – Martens është një ekspert i mirë i punës së tij dhe autor i biografisë së Andrić.
Më pas ai përshkruan gjurmët e lëna në varrezat hebraike nga lufta e viteve 1990. Kjo pasohet nga një rrëfim i shkurtër i rrethimit të Sarajevës, në të cilin vdiqën më shumë se 11,000 njerëz. “Një nga vendet e rrethimit ishte Varreza Hebraike në Sarajevë. Pjesët më të larta të varrezave, të vendosura në një kodër, ishin nën kontrollin e sulmuesve serbë. Nga aty, snajperët e mbanin qytetin në shënjestër. Gjenerali britanik Michael Rose , i cili për një kohë komandonte forcat paqeruajtëse të OKB-së në Sarajevë, deklaroi para Tribunalit të Hagës se Varrezat Hebraike përfaqësonin vazhdimisht një pikënisje të rrezikshme për granatime dhe snajperë në qytet. Spitali i qytetit në lagjen Marijin Dvor, në fund të pellgut të Sarajevës, ishte gjithashtu në shënjestër nga pozicionet në varreza. Një kirurg i punësuar në atë spital dëshmoi para gjykatës se pacientët dhe stafi mjekësor ishin plagosur vazhdimisht nga të shtënat me snajper që vinin nga drejtimi i Varrezave Hebraike.” Pastaj Martens sjell në skenën e lajmeve protagonistin, i cili në fakt është subjekti kryesor i tekstit – Aleksandar Vuçiç – : “Burri që, si vullnetar i ri, ishte i pranishëm në atë vend, të paktën për një kohë, në mes të ngjarjeve kriminale në Varrezat Hebraike në Sarajevë, më vonë do të bëhej i famshëm dhe i fuqishëm – Presidenti i sotëm i Serbisë, Aleksandar Vuçiç. Nuk ishin kundërshtarët ose kritikuesit e tij ata që e bënë publik këtë detaj të pakëndshëm nga biografia e tij. Ai vetë foli për këtë në disa intervista në vitet 1990, dhe me krenari.”
Detajet
Këto intervista u botuan në gazeta që kanë pushuar së botuari prej kohësh dhe që kanë lënë shumë pak gjurmë në internet. Kjo është arsyeja pse shumë nga deklaratat e Vuçiçit, në të cilat ai mburrej për pjesëmarrjen e tij si vullnetar lufte, nuk kanë kaluar nga epoka e shtypur në të tashmen dixhitale dhe kanë mbetur relativisht të panjohura. Megjithatë, kushdo që eksploron fondin e Bibliotekës Kombëtare të Serbisë në Beograd do të gjejë gjurmë të shumta në arkivat e letrës”, raporton Deutsche Welle. Teksti më pas ndjek rezultatet e kërkimit të vazhdueshëm të autorit mbi materialet arkivore nga epoka analoge – citate nga deklaratat e Aleksandar Vuçiçit nga periudha e tij radikale.Portreti i Aleksandar Vuçiçit, i botuar në gusht 1994 nga e përjavshmja e ilustruar serbe Duga, shërbeu si bazë për vlerësimin e mëposhtëm të autorit: “Në vitin 1994, Vuçiç njihej tashmë si një politikan në ngritje në Partinë Radikale Serbe, të udhëhequr nga udhëheqësi paraushtarak Vojislav Šešelj , dhe e cila supozohet të jetë themeluar ose të paktën pjesërisht e kontrolluar nga shërbimi i sigurimit shtetëror serb.”
Autori e rrëfen artikullin nga Duga dhe vëren se gazetari vuri re “trofe lufte” të varura në muret e dhomës së Vuçiçit te dhoma e prindërve të tij, pa shpjeguar saktësisht se çfarë ishin ato. Dhe më pas vijon deklarata e Aleksandar Vuçiçit: “Kur filloi lufta në Bosnjë, shkova në Sarajevën serbe dhe u regjistrova si vullnetar”. Ai shpjegon se si shkoi në Sarajevë “për të mbrojtur serbizmin”. Përveç kësaj, teksti zbulon gjithashtu se ku u vendos për herë të parë vullnetari i ri Vuçiç: “Vuçiç i tha revistës Duga në vitin 1994 se ‘ishte në varrezat hebraike për një kohë’ para se të shkonte në Pale”.
Pyetjet
Pas kësaj, artikulli gjerman ngre pyetje të hapura: “Nga intervista e Vuçiçit, nuk është e qartë se çfarë bëri saktësisht ai në varrezat hebraike në Sarajevë. A qëlloi ai edhe në qytet? A vrau edhe civilë? Cili ishte roli i tij? Megjithatë, është e sigurt se pretendimi që është shfaqur në publik gjatë muajve të fundit – se Vuçiç dyshohet se udhëhoqi të huaj të pasur të cilët, si ‘snajperë fundjave’, qëlluan mbi civilët në Sarajevë nga pozicionet serbe, kryesisht gra dhe fëmijë, për një kompensim monetar – nuk ekziston asnjë provë e besueshme.
Por histori të tilla sensacionale nuk janë as të nevojshme për të arritur në përfundimin se presidenti i ardhshëm i Serbisë, si një vullnetar i ri lufte, e vuri veten në shërbim të politikës thellësisht kriminale.” “Vuçiç tha se e mbështeste plotësisht këtë politikë edhe në raste të tjera, përfshirë në një botim special të revistës Velika Srbija, zëdhënëse e Partisë Radikale Serbe, të botuar në shtator 1997. Në atë kohë, ai ishte tashmë sekretar i përgjithshëm i partisë.”
Më poshtë është deklarata e Vuçiçit nga botimi i Velika Srbije i botuar në 50,000 kopje: “Në atë periudhë vërtet krize për popullin tonë, u gjenda në një dilemë që i mundonte shumë njerëz, veçanërisht të rinjtë, dhe e cila u zgjidh nga qëndrimi im dyzetditor si vullnetar në Sarajevë.” Gazeta gjermane Frankfurter Allgemeine Zeitung raporton se Vuçiç tha gjithashtu në të njëjtën intervistë të vitit 1997 se ai “kaloi gjithsej tetë muaj në zonat e Bosnjës nën kontrollin e serbëve të Bosnjës, nga të cilët ‘dy muaj në fushën e betejës’”.
Kjo pasohet nga një deklaratë tjetër e tij: “Nëse mendoni se unë u ngrita në mbrojtje të kroatëve ose myslimanëve – nuk e bëra dhe nuk më shkon ndërmend të turpërohem për këtë.” Autori shton se Vuçiç njëkohësisht thekson të drejtat e supozuara serbe ndaj pjesëve të territorit shtetëror të Bosnjës dhe Hercegovinës dhe Kroacisë, por gjithashtu bën thirrje për durim derisa të ndryshojnë rrethanat politike në botë.
Në pjesën e fundit të artikullit, Martens shkruan: “Sot, Vuçiç flet ndryshe. Në retorikën e tij politike, ai e ka pranuar Marrëveshjen e Dejtonit dhe respekton integritetin territorial të Bosnjës dhe Hercegovinës.
Megjithatë, në mediat pranë Vuçiçit, një ton revizionist është ende i pranishëm – pikërisht ai që ai shpalli në vitin 1997.”Në tekst thuhet se Vuçiç, duke folur për Kroacinë dhe Bosnjën e Hercegovinën, deklaroi në vitin 1997: “Kur partia jonë të vijë në pushtet në Serbi, ne do t’i kujtojmë çdo ditë se këto territore janë toka jonë shekullore”.
Në fund fare, autori pyet: “Çfarë domethënie kanë sot këto fjalë? SHBA-të, të cilat tre dekada më parë ishin një faktor kyç në ndalimin e luftërave në Ballkan, ndërkohë janë tërhequr nga rajoni ose edhe kanë ofruar mbështetje për nacionalistët e linjës së ashpër.
Vendet evropiane nuk kanë arritur ta mbushin këtë boshllëk. Një veteran serb nga varrezat hebraike në Sarajevë po i ndjek nga afër këto zhvillime”.
Michael Martens na kujton se Aleksandar Vuçiç, në sulmin e tij të ashpër ndaj Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit në vitin 1995, shkroi:
“Në fund, serbët do të ngrenë kokën dhe do të marrin përsëri tokat e tyre. Thjesht duhet të presim edhe pak.” Dhe teksti përfundon me pyetjen: “A po i vjen fundi kësaj pritjeje?”,
raporton Deutsche Welle.