Shifra horror nga nxehtësia në Indi: 30 mijë të vdekur në vetëm 5 ditë, ja pse po fshihen numrat zyrtarë

India ka për­je­t­u­ar një verë përvëluese , me tem­per­at­u­rat në shtetin veri­or të Uttar Pradesh që kanë kalu­ar 48°C në maj.

Një studim i kohëve të fun­dit nën­vi­zon rrez­iqet e këtyre tem­per­at­u­rave në rrit­je. Ai vlerë­son se një ditë e vetme me nxe­htësi ekstreme shkak­ton afër­sisht 3,400 vdek­je të tepër­ta në niv­el kom­bë­tar në Indi.Një valë e të nxe­htit pesëdi­tore lid­het me gati 30,000 vdek­je sht­esë, sipas një studi­mi të botu­ar në revistën Fron­tiers in Envi­ron­men­tal Health mua­jin e kalu­ar.

Këto valë të nxe­hti po bëhen më të shpesh­ta, më të gja­ta dhe më inten­sive, ndër­sa ndryshimet kli­matike të nxi­tu­ra nga dje­gia e lëndëve djegëse fos­ile i shtyjnë tem­per­at­u­rat glob­ale më lart. 11 vitet e fun­dit, nga viti 2015 deri në vitin 2025, ishin më të nxe­htat e regjistru­ara ndon­jëherë, sipas Orga­ni­za­tës Botërore Mete­o­rologjike (OBM).Pse vlerësimet janë kaq shumë më të lar­ta se shifrat zyrtare?

Num­rat zyr­tarë të vdek­jeve nga vala e të nxe­htit në Indi janë shumë më të ulë­ta midis 500 dhe 1,500 çdo vit në të gjithë vendin por ekspertët par­ala­jmëro­jnë se këto janë nën­vlerë­suar shumë.

Kjo për shkak të mungesës së një ndjek­je­je uni­forme dhe mos­mar­rjes në kon­sid­er­atë të ndikimeve indi­rek­te, siç është përke­qësi­mi i prob­le­meve shën­de­të­sore themelore.Studimi është i pari që për­piqet ta kor­rigjo­jë këtë duke ofru­ar shifra të deta­juara për të gjitha 765 dis­trik­tet e Indisë.

Ai gjithash­tu kap ndikimin e plotë të fshe­hur të nxe­htë­sisë duke mar­rë në kon­sid­er­atë të gjitha vdek­jet e tepër­ta gjatë një vale të nxe­hti, në vend që vetëm ato që i atribuo­hen drejt­për­drejt godit­jes nga nxe­htësia ose fatke­që­sive të lid­hu­ra me nxe­htës­inë.

Në mungesë të të dhë­nave uni­forme në të gjithë vendin, studi­ue­sit shqyr­tu­an të dhë­nat e kalu­ara nga 10 qytete indi­ane në zona të ndryshme kli­matike mbi shkallën e tepërt të vdek­jeve gjatë valëve të të nxe­htit .

Ata për­puthën secilën nga 765 dis­trik­tet e Indisë me qytetin me klimën më të ngjashme, për të vlerë­suar se sa vdek­je sht­esë do të ndodhnin gjatë peri­ud­have të nxe­hta.

Depar­ta­men­ti mete­o­rologjik i Indisë shpall valë të nxe­hti kur tem­per­at­u­rat arri­jnë 40°C ose më shumë në zonat fushore, ose të pak­tën 30°C në rajonet kodri­nore.

Për t’u kual­i­fikuar, këto mak­si­mume duhet të jenë gjithash­tu të pak­tën 4.5°C më të lar­ta se mesa­tar­ja nor­male e rajonit për të pak­tën dy ditë rad­hazi.

Duke mbled­hur të gjitha dis­trik­tet për të mar­rë totalet kom­bëtare dhe shtetërore, studi­ue­sit zbu­lu­an se vetëm një ditë jashtëza­kon­isht e nxe­htë lid­het me rreth 3,400 vdek­je sht­esë në të gjithë Ind­inë.

Një valë e nxe­htë pesë-ditore lid­het me afër­sisht 30,000 vdek­je sht­esë.

Ndikimet më të mëd­ha janë në shtete si Uttar Pradesh, i cili vetëm për­bën afër­sisht 8,100 vdek­je sht­esë gjatë një vale të nxe­hti pesë-ditore. Dis­trik­te indi­vid­uale si Ahmed­abad, Jaipur dhe Surat tejkalu­an secili 250 vdek­je sht­esë në një ngjar­je të vetme.

Këto gjet­je ende për­shkruhen si vlerësime kon­ser­v­a­tive, pasi ato mbështeten në vler­at bazë his­torike të tem­per­aturës dhe ekstrapolim­in nga të dhë­nat urbane.

Rrit­ja e tem­per­at­u­rave , e kom­bin­uar me cenuesh­mërinë e veçan­të të zon­ave rurale puna në natyrë , më pak qas­je në ajër të kondi­cionuar dhe kujdes mjekë­sor, shkallë më të lar­ta të var­fërisë dhe gjend­je shën­de­të­sore ekzistuese ka të ngjarë të nënkup­to­jnë se num­rat e vërtetë janë më të lartë.