Euforia e shpallur nga qeveria shqiptare disa ditë më parë për “hapjen e negociatave” me Bashkimin Evropian duket se është një manovër komunikimi politik dhe jo një hap historik siç është paraqitur nga mazhoranca. Skena politike dhe opinioni publik janë tronditur nga fakti se kjo e ashtuquajtur arritje përbën në të vërtetë një ortek të mirëfilltë propagandistik të orkestruar nga Kryeministri Edi Rama. Përmes një lëvizjeje të kujdesshme publike krah komisioneres së BE për zgjerimin, Marta Kos, kreu i qeverisë u përpoq t’u shesë shqiptarëve një procedurë rutine sikur të ishte një triumf i paimagjinueshëm integrimi.
Tiranës zyrtare në fakt nuk i janë hapur dyert e anëtarësimit përfundimtar, por thjesht janë mbyllur tre kapituj tërësisht dytësorë që shërbejnë si një formalitet teknik i pastër. Rama doli para medieve me optimizëm të sajuar për të reklamuar arritje ambicioze, por prapaskena e këtij procesi zbardh një realitet krejtësisht ndryshe nga ai i fasadës zyrtare. Kapitujt 25, 26 dhe 30, që mbulojnë përkatësisht shkencën, arsimin dhe marrëdhëniet me jashtë, nuk kërkojnë asnjë reformë të thellë, as ndryshime strukturore komplekse dhe as përplasje me korrupsionin.
Kjo manovër taktike shërbeu vetëm si një mbulesë ideale për të anashkaluar me seli “kapitullin e bllokuar” të drejtësisë dhe për të mbuluar rezultatet pothuajse inekzistente të pushtetit në konsolidimin e shtetit të së drejtës. Analiza e thelluar e kësaj situate godet saktësisht në bërthamën e debatit mbi cilësinë dhe substancën reale të procesit të integrimit evropian të vendit. Nëse ky proces zhvishet nga retorika e zbrazët politikane e Tiranës dhe nga deklaratat diplomatike të Brukselit, dalin në dritë konkluzione alarmante që mbështesin plotësisht këtë alarm publik.
Prapaskenat
Mbyllja e tre kapitujve të parë përbën vetëm një hap teknik burokratik, por aspak një provë të konsoliduar për reforma të thella apo transformim rrënjësor të shoqërisë. Përputhshmëria me politikat ekzistuese të BE-së në fusha periferike nuk mund të përdoret kurrsesi si matës për nivelin e demokracisë, lirisë apo sundimit të ligjit në vend. Ndërkohë, sa i përket kapitujve më fundamentalë që prekin luftën ndaj korrupsionit të nivelit të lartë dhe pavarësinë e gjyqësorit, bilanci i qeverisë mbetet tërësisht i paprovuar dhe zhgënjyes.
E vërteta doli lakuriq plotësisht gjatë betejës politike e diplomatike për IBAR-in, ku u evidentuan qartë problematikat e mëdha të ekzekutivit shqiptar në raport me drejtësinë. Hezitimet e forta dhe vonesat e diktuara nga disa vende anëtare skeptike dëshmuan se Brukseli nuk mjaftohet më me përafrime ligjore të shkruara thjesht mbi letër. Kalimi i atij pragu vetëm sa hoqi një pengesë administrative, por pa vulosur në asnjë moment ndonjë sukses garantues për reformën në drejtësi.
Sot, Kapitujt Thelbësorë 23 dhe 24 mbeten sprova më e madhe ku pushteti po dështon të garantojë pavarësi reale nga ndërhyrjet politike. Hetimet intensive të SPAK-ut ndaj zyrtarëve të lartë dhe përplasjet e ashpra që i shoqëruan ato treguan se infrastruktura e re e drejtësisë ndodhet nën një presion të vazhdueshëm e mbytës. Narrativa e propaganduar për një “sukses të shpejtë” dhe objektivi i proklamuar për mbylljen e të gjithë kapitujve brenda vitit 2027 shërbejnë thjesht si një instrument për konsum të brendshëm elektoral. Rregullat e reja të BE-së parashikojnë qartë metodologjinë e kthyeshmërisë, ku çdo hap prapa në shtetin e së drejtës apo sulm ndaj institucioneve të pavarura sjell automatikisht ngrirjen ose rihapjen e negociatave.
Kapitujt e ardhshëm me kosto të lartë financiare dhe politike, si prokurimet publike, mjedisi apo kontrolli i pronave, do të nxjerrin lakuriq nëse qeveria është vërtet e gatshme të zbatojë standarde evropiane kur ato prekin drejtpërdrejt interesat e saj të ngushta. Në fund, pretendimi se rezultatet në “kapitujt e rëndë” janë inekzistente vërtetohet plotësisht, pasi qeveria ka kaluar vetëm fazën përgatitore, ndërsa testi i vërtetë përballë drejtësisë sapo ka hyrë në fazën e tij më vendimtare.
